Bilim insanları, Hawaii’deki Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu ile Güneş’in yüzeyinde daha önce doğrudan gözlemlenemeyen küçük plazma girdaplarını tespit etti. Nature dergisinde yayımlanan araştırma, uzun yıllardır teorik olarak öngörülen Kelvin-Helmholtz kararsızlığının (KHI) Güneş’te ilk kez net biçimde görüntülendiğini ortaya koydu.
20 kilometre genişliğinde girdaplar
Araştırmacılar, bir Güneş lekesinin çevresindeki manyetik açıdan hareketli bölgeyi incelerken yaklaşık 20 kilometre genişliğinde girdap benzeri yapılar belirledi. Bilgisayar simülasyonlarıyla desteklenen analizler, bu girdapların birbirlerinden yaklaşık 50 ila 65 kilometre uzaklıkta oluştuğunu gösterdi.
Kelvin-Helmholtz kararsızlığı, farklı hızlarda hareket eden iki akışkan tabakasının temas etmesiyle ortaya çıkan sarmal hareketleri ifade ediyor. Aynı fiziksel olay Dünya’da okyanus dalgalarında ve bulutlarda, ayrıca Jüpiter ile Satürn’ün atmosferlerinde de gözleniyor.
Güneş’in en büyük gizemlerinden birine ışık tutabilir
Bilim insanlarına göre bu küçük ölçekli girdaplar, Güneş’in manyetik alan çizgilerini birbirine dolayarak büyük miktarda enerji depolanmasına neden oluyor. Biriken enerji daha sonra Güneş patlamaları ve koronal kütle atımları sırasında aniden açığa çıkıyor.
Araştırmanın başyazarı David Kuridze, girdapların enerjiyi daha küçük ölçeklere taşıyarak ısıya dönüştürdüğünü, bunun da Güneş’in dış atmosferi olan koronanın neden yüzeyden milyonlarca derece daha sıcak olduğuna ilişkin uzun süredir yanıt aranan soruya açıklama getirebileceğini belirtti.
Uzay hava tahminlerine katkı sağlayabilir
Güneş’teki bu manyetik patlamalar, Dünya’ya yöneldiğinde iletişim uydularından GPS sistemlerine, elektrik şebekelerinden haberleşme altyapısına kadar birçok teknolojik sistemi etkileyebiliyor.
Araştırmacılar, yeni bulguların Güneş patlamalarının oluşum mekanizmasının daha iyi anlaşılmasına ve uzay hava olaylarının daha isabetli tahmin edilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
Bu keşfin yapılmasını sağlayan Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu, dört metre çapındaki aynası ve Dünya atmosferinin görüntüler üzerindeki etkisini azaltan gelişmiş optik sistemi sayesinde Güneş’in yüzeyini bugüne kadar elde edilen en yüksek çözünürlükte görüntüleyebiliyor. Bilim insanları, elde edilen verilerin sadece Güneş’in değil, benzer yıldızların nasıl enerji ürettiğini anlamaya da önemli katkı sunacağını düşünüyor.
Dört duvar arasına sıkışan, bilgisayarla yaşayan, e-postalar ile boğuşan beyaz yakalıların dünyası.
