Çin ile Japonya arasındaki siyasi ve ticari gerilim bu kez yarı iletken tedarik zincirinin kritik bir halkasına ulaştı. Pekin yönetimi, Japonya’dan ithal edilen ve çip üretiminde kullanılan diklorosilan için yüzde 99,2’ye varan geçici anti-damping önlemini yürürlüğe koydu.
Çin bugün uygulamayı başlattı
Çin Ticaret Bakanlığı’nın ocak ayında başlattığı soruşturmanın ön kararına göre Japon üreticilerin Çin pazarına düşük fiyatlı diklorosilan sattığı ve bunun Çinli üreticilere maddi zarar verdiği sonucuna varıldı.
Karar kapsamında Çinli ithalatçılar, 8 Eylül’den itibaren Japonya’dan aldıkları ürünler için gümrüğe yüksek oranlı teminat yatırmak zorunda kalacak.
Shin-Etsu Chemical ürünlerinde oran yüzde 99,2 olarak belirlenirken Denal Silane için yüzde 80,8 uygulanacak. Diğer Japon üreticilerden yapılan ithalatta da teminat oranı yüzde 99,2 olacak.
Uygulama şimdilik geçici nitelik taşıyor. Nihai anti-damping vergisinin oranı, soruşturmanın tamamlanmasının ardından belirlenecek.
Çip üretiminde kritik malzeme
Diklorosilan, yarı iletken üretiminde silikon plakaların üzerine son derece ince katmanların yerleştirildiği işlemlerde kullanılan özel bir kimyasal madde.
Mantık çiplerinden bellek çiplerine ve analog yarı iletkenlere kadar geniş bir üretim alanında kullanılan madde, gelişmiş çip fabrikalarının önemli girdilerinden biri konumunda bulunuyor.
Bu nedenle Çin’in aldığı karar yalnızca kimya sektörünü ilgilendiren bir ticaret önlemi olarak görülmüyor. Çin’in dünyanın en büyük yarı iletken üretim merkezlerinden biri olması, Japonya’nın ise yüksek saflıktaki çip kimyasallarında güçlü bir konuma sahip bulunması kararın etkisini büyütüyor.
Japonya Çin’in önemli tedarikçilerinden
Japonya uzun süredir yüksek saflıktaki diklorosilan üretiminde dünyanın önde gelen ülkeleri arasında bulunuyor.
Çin’in Japonya’dan yaptığı diklorosilan ithalatı son yıllarda güçlü seyrederken Güney Kore 2025 yılında Japonya’yı geçerek Çin’in en büyük tedarikçisi haline geldi.
Temmuz ayında Japonya’dan Çin’e yapılan diklorosilan ihracatının değeri yaklaşık 2,6 milyon dolar olurken Japon ürünlerinin Çin’in toplam ithalatındaki payı yaklaşık üçte bir seviyesinde gerçekleşti.
Yeni teminat uygulaması Japon üreticilerin Çin pazarındaki fiyat avantajını önemli ölçüde azaltabilecek. Buna karşılık Çinli üreticiler ve Güney Kore gibi alternatif tedarikçiler açısından yeni pazar alanı oluşabilir.
Gerilim aylardır teknolojiye yayılıyor
Son karar, Çin ile Japonya arasında son aylarda artan ticari ve siyasi gerilimin yeni halkasını oluşturuyor.
Pekin daha önce Japonya’ya yönelik bazı kritik mineral sevkiyatlarını kısıtlarken Çinli kişi ve şirketlerin belirli Japon kuruluşlarıyla çift kullanımlı ürün ticaretine de sınırlamalar getirmişti.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin Tayvan’a ilişkin açıklamalarının ardından iki ülke arasındaki siyasi tansiyon yükselmiş, ticaret ve teknoloji alanlarındaki karşılıklı adımlar hız kazanmıştı.
Çin Ticaret Bakanlığı ise diklorosilan kararının siyasi değil, yerli sektörün başvurusu üzerine yürütülen anti-damping soruşturmasının sonucu olduğunu savunuyor.
Çip tedarik zincirinde yeni baskı
Kararın küresel yarı iletken üretimini kısa vadede durduracak ölçekte bir arz şoku yaratması beklenmiyor. Ancak Çin ve Japonya arasındaki gerilimin çip hammaddelerine kadar yayılması, Asya’daki teknoloji tedarik zinciri açısından yeni bir risk oluşturuyor.
Japonya çip kimyasalları ve üretim malzemelerinde, Çin ise yarı iletken üretimi ve elektronik sanayisinde küresel ölçekte önemli ağırlığa sahip.
İki ülkenin karşılıklı ticaret önlemlerini genişletmesi halinde kimyasallar, kritik mineraller ve çip üretim ekipmanları gibi alanlarda yeni kısıtlamalar gündeme gelebilir.
Bu nedenle yüzde 99,2’ye varan yeni önlem, yalnızca tek bir kimyasal ürün üzerindeki anti-damping soruşturması değil, Asya’daki teknoloji rekabetinin ticaret savaşına dönüşme riskini gösteren yeni bir işaret olarak öne çıkıyor.
Dört duvar arasına sıkışan, bilgisayarla yaşayan, e-postalar ile boğuşan beyaz yakalıların dünyası.
